Pozew o ustalenie nieważności wyboru na członka Zarządu

            Koszalin, dnia 12 października 2015r.

                                                                       Sąd Okręgowy w Koszalinie

                                                                       I Wydział Cywilny

Pozwana:     Koszalińska Spółdzielnia Mieszkaniowa „Na Skarpie” w Koszalinie

  1. Na Skarpie 17, 75-343 Koszalin

 

POZEW

o ustalenie nieważności ewentualnie o uchylenie

 uchwały organu spółdzielni

Na podstawie art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r.  kodeksu postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) i art. 42 § 9  ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. 2003 r. Nr 188 poz. 1848 ze zm.) w w zw. z art. 58 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny, i art. 42 § 3 ustawy Prawo spółdzielcze wnosimy o:

  • Ustalenie nieważności ewentualnie uchylenie :

uchwały nr 30/2012 Rady Nadzorczej KSM Na Skarpie z dnia 26 stycznia 2012r. w sprawie powołania Pani Ewy P. na członka Zarządu KSM Na Skarpie na stanowisko zastępcy-prezesa Ds. ekonomiczno-finansowych – główny księgowy.

  • zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Ponadto wnosimy o:

1) przeprowadzenie rozprawy także w nieobecności powodów;

2) dopuszczenie dowodów z:

  1. dokumentów załączonych do niniejszego pozwu – na okoliczności wskazane w jego treści, w szczególności na okoliczność wadliwego wyboru na członka zarządu z naruszeniem praw członków spółdzielni poprzez ograniczenie biernego prawa wyborczego

 

Uzasadnienie

            Na posiedzeniu Rady Nadzorczej w dniu 26 stycznia 2012r. członkowie Rady w głosowaniu jawnym stosunkiem głosów 13 – „za”,  0 – „przeciw”, 0- „wstrzymujących się” podjęli uchwałę nr 30/2012 w sprawie powołania Pani Ewy P. na członka Zarządu KSM Na Skarpie na stanowisko zastępcy-prezesa ds. ekonomiczno-finansowych – główny księgowy.

Dowód: uchwała nr 30/2012 Rady Nadzorczej KSM Na Skarpie z dnia 26 stycznia 2012r

Zgodnie z art. 42 § 4 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (Dz. U. 2003 r. Nr 188 poz. 1848 ze zm.) każdy członek spółdzielni lub zarząd może wytoczyć powództwo o uchylenie uchwały. Natomiast zgodnie z art. 189 k.p.c. powodowie mogą żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli mają w tym interes prawny. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 06.02.2013 r., I ACa 591/12, interes prawny w powództwie o ustalenie uzasadnia samo istnienie niepewności co do składu poszczególnych organów spółdzielni. Natomiast Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.03.2013 r., I CSK 382/12, Biul.SN 2013/6/10, uznał, że każdy członek spółdzielni mieszkaniowej ma interes prawny we wniesieniu powództwa o stwierdzenie niezgodności z prawem uchwały organu spółdzielni (art. 42 § 2 pr. spółdz.); źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest stosunek członkostwa w spółdzielni, z którego wynika m.in. uprawnienie do udziału w walnym zgromadzeniu; jeżeli członek spółdzielni ma prawo zaskarżyć uchwałę, wytaczając powództwo o jej uchylenie (art. 42 § 3 i 4 pr. spółdz.), to oczywisty staje się jego interes prawny we wniesieniu powództwa ustalającego (art. 189 kpc), mającego taki sam cel unicestwienia uchwały sprzecznej z prawem. W związku z tym, iż wszyscy powodowie są członkami spółdzielni tym samym mają interes prawny w przedmiotowej sprawie.

Kolejno wskazać należy, że uchwała została podjęta z naruszeniem przepisów ustawy oraz w sposób sprzeczny z postanowieniami statutu i dobrymi obyczajami.  Jednocześnie zaznaczyć należy, że powodowie upatrują ustalenie nieważności uchwały obok jej sprzeczności z prawem, także w wadach postępowania prowadzącego do jej podjęcia. Zwracamy uwagę,  jak słusznie uznał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 lutego 2001 r. IV CKN 192/2000, że: „Niezgodność uchwały z przepisami prawa lub postanowieniami statutu może wynikać nie tylko z treści tej uchwały, lecz także z wad postępowania prowadzącego do jej podjęcia. Uchwała nie jest zjawiskiem odrębnym, lecz wynikiem określonego postępowania. Jeśli więc postępowanie przy podejmowaniu uchwały ma istotne luki to najczęściej nie można przewidzieć, czy treść uchwały podjętej w jego wyniku jest zgodna z prawem”.

Zaskarżona uchwała nr 30/2012 Rady Nadzorczej KSM Na Skarpie z dnia 26 stycznia 2012r. podjęta została w niezgodzie z treścią bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa:

  • naruszanie 35 § 2 Prawa Spółdzielczego poprzez powołanie członka zarządu zamiast jego wyboru spośród nieograniczonej liczby kandydatów
  • naruszanie 18 § 2 pkt. 2 w zw. z art. 35 § 1 pkt.3 Prawa Spółdzielczego poprzez uniemożliwienie i ograniczenie członka spółdzielni biernego prawa wyborczego do organów spółdzielni
  • naruszanie 18 § 1 Prawa Spółdzielczego poprzez nierówne traktowanie wszystkich członków spółdzielni
  • naruszanie art. 68 11 Kodeksu Pracy w zw. z art. 52 § 1 ustawy – Prawo spółdzielcze poprzez uznanie, że przepis art. 52 § 1 Prawo spółdzielcze jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 68 § 1 Kodeksu Pracy

Przechodząc do rozważania pierwszego  naruszenia należy przytoczyć przepis art. 35 § 2 Prawa spółdzielczego, który stanowi, że wybory do organów spółdzielni, o których mowa w paragrafie poprzedzającym (w tym do zarządu – art. 35 § 1) dokonywane są w głosowaniu tajnym spośród nieograniczonej liczby kandydatów. Niekwestionowane jest, że powołanie Ewy P. na zastępcę prezesa Zarządu odbyło się w głosowaniu jawnym i jej kandydaturę poparli wszyscy głosujący członkowie Rady Nadzorczej. Była to jednak jedyna wskazana przez Prezydium Rady Nadzorczej osoba, co do którego członkowie Rady Nadzorczej wypowiedzieli się w głosowaniu. Powołanie Ewy P. nastąpiło z pominięciem jakiejkolwiek procedury konkursowej. Oznacza to, że wybór członka zarządu nie nastąpił z nieograniczonej liczby kandydatów, lecz głosowaniu poddano jedynie jedną kandydaturę wskazaną przez Prezydium Rady, a więc ciało kolegialne nie mające statusu Rady Nadzorczej, które w nieustalonym trybie uniemożliwiło zgłoszenia innych kandydatów. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że uchybienia proceduralne związane z podejmowaniem uchwał przez organy spółdzielni skutkują ich ustaleniem nieważności w przypadku, gdy miały one wpływ na treść uchwały (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 05.07.2007 r., II CSK 163/07, OSNC 2008/9/104, z dnia 10.03.2005 r., III CK 477/04, Wokanda 2005/7-8, z dnia 08.07.2004 r., IV CK 543/03, z dnia 16.10.2002 r., IV CKN 1351/00, OSNC 2004/3/40, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 01.03.2012 r., I ACa 115/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 07.01.2009 r., I ACa 681/08, Apel. W-wa 2010/3/23).

Z przedstawionych wyżej okolicznościach faktycznych można uznać, że naruszenie wymogu dokonania wyboru do organów spółdzielni z nieograniczonej liczby kandydatów mogło mieć wpływ na treść uchwały. Nie sposób bowiem wykluczyć, że poddana pod głosowanie tajne kandydatura innej osoby, która zgłosiła by chęć bycia zastępcą prezesa Zarządu pozwanej Spółdzielni, także uzyskałaby poparcie, tak jak to miało miejsce w przypadku głosowania nad kandydaturą Ewy P.

Kolejno zauważyć należy, że nie jest prawem dopuszczalne, a także możliwe i skuteczne ograniczenie podstawowych praw członka spółdzielni w sposób jaki przyjęła pozwana spółdzielnia podczas powołania na członka Zarządu. Nie można mieć wątpliwości, co do tego, że prawo do bycia wybranym do organów spółdzielni należy po praw podstawowych wynikających z członkostwa w spółdzielni, co wynika z postanowień art. 18 § 2 pkt 2 prawa spółdzielczego. W myśl art. 18 § 2 pkt 2 prawa spółdzielczego „Członek spółdzielni ma prawo: wybierania i bycia wybieranym do organów spółdzielni. Natomiast zgodnie z art. 35 § 1. „Organami spółdzielni są: walne zgromadzenie(pkt.1), rada nadzorcza (pkt.2), zarząd (pkt.3). Tym samym prawa „bycia wybieranym do organów spółdzielni” nie można skutecznie członka pozbawić, czy też mu to prawo ograniczyć, bo wszelkie tego rodzaju zakusy są w świetle prawa z mocy art. 58 § 1. k.c. nieważne. Jeżeli konkretna osoba jest członkiem spółdzielni to z mocy tego faktu oraz wyżej powołanych przepisów ma prawo być wybraną do organów spółdzielni.

Z przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych należy uznać, że naruszenie podstawowego prawa wynikającego z postanowień art. 18 § 2 pkt 2 prawa spółdzielczego miało istotny wpływ na treść uchwały. Nie sposób bowiem wykluczyć, że pozbawienie wszystkich pozostałych członków spółdzielni KSM Na Skarpie biernego prawa wyborczego rzutowało na wynik głosowania.

Nie można zaakceptować sytuacji, w której jeden z członków spółdzielni (E. P.), która z racji pracy w spółdzielni i znajomości członków rady nadzorczej, przyznane ma bierne prawo wyborcze, a inni pozostali członkowie tego prawa zostają pozbawieni. Poza tym, nie do zaakceptowania z punktu widzenia równości praw i obowiązków członków spółdzielni jest sytuacja, w której Rada Nadzorcza nie ogłasza żadnego konkursu na stanowisko członka zarządu, a jedynie powołuje wskazaną przez Prezydium Rady Nadzorczej osobę. Na marginesie zauważyć należy, ze podobne zdarzenie miało miejsce w tegorocznych wyborach na prezesa zarządu, w których to Przewodnicząca Rady Nadzorczej jedynie oświadczyła, ze prezydium wytypowało na prezesa zarządu KSM Na Skarpie L. Ś.

Nie  ulega  wątpliwości,  że  samorządność  spółdzielni  i  równość  jej  członków  należy  do  zakresu  definicji  spółdzielni  i  do  podstawowych zasad spółdzielczości. Zasady te znajdują potwierdzenie we wszystkich  przepisach prawa spółdzielczego przekazujących do regulacji statutowej znaczny zakres stosunków  członkowskich  oraz  w  przepisach  przewidujących  faktyczną możliwość bezpośredniego udziału  członków  w  zarządzaniu  spółdzielnią na demokratycznych zasadach równości. Naruszenie zasady równości wyrażonej w art. 18 § 1 prawa spółdzielczego tj. „Prawa i obowiązki wynikające z członkostwa w spółdzielni są dla wszystkich członków równe” powoduje iż podjęta uchwała z naruszeniem niniejszego zapisu jest nieważna(ius cogens). Przekładając to na grunt przedmiotowego postępowania zauważyć należy, że przy wyborze na członka zarządu prawa wynikające z członkostwa w spółdzielni nie były równe dla wszystkich spółdzielców. Skorzystanie z biernego prawa wyborczego nadano jedynie jednemu członkowi spółdzielni – P. E. P. pozbawiając tym samym tego prawa pozostałych 4000 członków spółdzielni KSM Na Skarpie. Z przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych należy uznać, że naruszenie prawa równości wynikającego z postanowień art. 18 § 1 prawa spółdzielczego miało istotny wpływ na treść uchwały.

Na zakończenie zwrócić uwagę należy na błędną praktykę stosowaną w spółdzielni odnoszącą się do samej procedury wyboru na członka Zarządu.  W §1 zaskarżonej uchwały nr 30/2012 z dnia 26 stycznia 2012r Rada Nadzorcza postanowiła powołać na podstawie art. 68 § 11 Kodeksu Pracy Panią Ewę P. na członka Zarządu KSM Na Skarpie. Zauważyć należy że zgodnie z  § 115 ust.1 pkt 16) Statutu KSM Na Skarpie Do zakresu działania Rady Nadzorczej należy : „Wybór i odwoływanie członków Zarządu, w tym prezesa i jego zastępców, zaś stosownie do art. 49  § 2 Prawa spółdzielczego „Członków zarządu, w tym prezesa i jego zastępców, wybiera i odwołuje, stosownie do postanowień statutu, rada lub walne zgromadzenie”. Dalej zaś w art. 52 § 1 zawarto zapis iż  Z członkami zarządu zatrudnianymi w spółdzielni rada spółdzielni nawiązuje stosunek pracy – w zależności od powierzonego stanowiska – na podstawie umowy o pracę albo powołania (art. 68 Kodeksu pracy). W tym miejscu zauważyć należy, że interpretacja tego przepisu nie budziła wątpliwości w czasie obowiązywania art. 68 § 1 KP, w jego pierwotnym brzmieniu. Przepis art. 68 § 1 KP, przed jego nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 2 lutego 1996 r., stanowił bowiem, że nawiązanie stosunku pracy z kierownikiem zakładu pracy i jego zastępcą następuje na podstawie powołania przez właściwy organ. Nadto – w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie określenia stanowisk kierowniczych, na których zatrudnia się pracowników na podstawie powołania (Dz.U. Nr 45, poz. 268), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 68 § 2 KP (przed nowelizacją) sprecyzowano, do jakich stanowisk kierowniczych, poza wymienionymi w art. 68 § 1 KP, stosuje się przy nawiązaniu stosunku pracy tryb powołania.

Przepis art. 68 § 1 KP, po nowelizacji, nie ma już samoistnej treści normatywnej, gdyż nie określa stanowisk, na których zatrudnienie następuje w trybie powołania. Tym samym w obecnym brzmieniu art. 68 § 1 KP nie dotyczy żadnego przepisu Prawa spółdzielczego. W istocie zatem odesłanie z art. 52 § 1 Prawa spółdzielczego do art. 68 KP odnosi się do przepisu, który utracił samoistną treść normatywną. Powyższe stanowisko zostało szeroko rozwinięte w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2003 r. III PZP 19/02 w której to podjęto uchwałę: iż „Przepis art. 52 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze nie jest przepisem odrębnym w rozumieniu art. 68 § 1 KP.”

Przekładając powyższe na grunt niniejszego postępowania zwrócić uwagę należy, że w obecnym obrocie prawnym nie ma możliwości zatrudniania członków zarządu na podstawie powołania w myśl przepisów art. 68 § 11 Kodeksu Pracy zaś jedynie ich wybór i zatrudnienie na podstawie umowy o pracę czego ówczesna Rada Nadzorcza podczas podjęcia uchwały nie dopilnowała. Tym samym naruszano art. 68 § 11 Kodeksu Pracy w zw. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze poprzez podjęcie uchwały  i zatrudnienie członków zarządu na podstawie powołania.

Reasumując, pozew dotyczący stwierdzenia nieważności ewentualnie uchylenia uchwały nr 30/2012 Rady Nadzorczej KSM Na Skarpie z dnia 26 stycznia 2012r. w sprawie powołania Pani Ewy P.  na członka Zarządu KSM Na Skarpie na stanowisko zastępcy-prezesa Ds. ekonomiczno-finansowych – główny księgowy jest w pełni uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie przez sąd.

Załączniki:

  • odpis pozwu wraz z załącznikami,
  • uchwały nr 30/2012 Rady Nadzorczej KSM Na Skarpie z dnia 26 stycznia 2012r.
  • wyciąg ze Statutu Spółdzielni,
  • Regulamin Rady Nadzorczej,
  • dowód uiszczenia opłaty sądowej od pozwu