Wyrok Sądu Apelacyjnego – Sygn. akt I ACa 266/14

orzelSygn. akt I ACa 266/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 lipca 2014 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: SSA Marta Sawicka
Sędziowie: SSA Wiesława Kaźmierska (spr.)
SSA Halina Zarzeczna Protokolant:
sekretarz sądowy Piotr Tarnowski

po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na rozprawie w Szczecinie sprawy z powództwa (…) i (…) przeciwko Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Koszalinie o stwierdzenie nieważności uchwał na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie

z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt I C 376/13
I. oddala apelację;
II. zasądza od pozwanej na rzecz powódki (…) kwotę 54.20  (pięćdziesiąt cztery złote i dwadzieścia groszy) tytułem kosztów procesu

UZASADNIENIE

Powódki (…)  i (…) domagały się stwierdzenia nieważności uchwały nr 37/2004 z 18 listopada 2004r. w sprawie uchwalenia Regulaminu rozliczenia kosztów i ustalania opłat za centralne ogrzewanie i centralną ciepłą wodę użytkową w budynkach mieszkalnych oraz uchwały nr 37/2009 z 29 grudnia 2009r. w sprawie uchwalenia zmian w postaci aneksu nr 2 do tego Regulaminu, podjętych przez Radę Nadzorczą pozwanej Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „(…)” w Koszalinie.
Pozwana Koszalińska Spółdzielnia Mieszkaniowa „(…)” w Koszalinie wniosła o oddalenie powództwa, zaprzeczając, aby zaskarżone uchwały były dotknięte sankcją nieważności i naruszały przepisy ustawy Prawo energetyczne. Wyrokiem z 14 lutego 2014 r., Sąd Okręgowy w Koszalinie stwierdził nieważność uchwały nr 35/2004 podjętej przez Radę Nadzorczą pozwanej Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „(…)” w Koszalinie w dniu 18 listopada 2004r w sprawie uchwalenia regulaminu rozliczania kosztów i ustalania opłat za centralne ogrzewanie i centralną ciepłą wodę użytkową w budynkach mieszkalnych (pkt 1), stwierdził nieważność uchwały nr 37/2009 podjętej przez Radę Nadzorczą pozwanej Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Koszalinie w dniu 29 grudnia 2009r. w sprawie uchwalenia zmian w postaci aneksu nr 2 do regulaminu rozliczania kosztów i ustalania opłat za centralne ogrzewanie i centralną ciepłą wodę użytkową w budynkach mieszkalnych (pkt 2) oraz zasądził od pozwanej na rzecz powódek, jak solidarnie. 400 zł z tvtułu kosztów procesu (pkt 3)
Sąd Okręgowy wydał wyrok tej treści po dokonaniu ustaleń faktycznych, z których wynikało, że powódki (…)  i (…) są członkami Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „(…)” w Koszalinie. Dnia 18 listopada 2004 r. Rada Nadzorcza Spółdzielni podjęła uchwalę nr 35/2004, w której uchwalono Regulamin rozliczania kosztów i ustalania opłat za centralne ogrzewanie i centralną wodę użytkową w budynkach mieszkalnych. Następnie w dniu 29 grudnia 2009r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę nr 37/2009 w której uchwaliła zmiany do Regulaminu rozliczania kosztów i ustalania opłat za centralne ogrzewanie i centralną wodę użytkową w budynkach mieszkalnych zawarte w Aneksie nr 2 stanowiącym załącznik do uchwały. Zgodnie z postanowieniami Regulaminu rozliczenie kosztów zużycia energii cieplnej na potrzeby centralnego ogrzewania polega na zbilansowaniu zaliczkowych opłat wnoszonych przez użytkowników mieszkań i lokali użytkowych, z kosztami zakupu ciepła, na które składają się koszty: a) wszelkie koszty wynikające z obowiązującej „Taryfy dla ciepła” wynikającej z umowy zawartej pomiędzy Spółdzielnią a Dostawcą, b) remontów i eksploatacji: instalacji centralnego ogrzewania, sieci centralnego ogrzewania, węzłów c.o., rozdzielni c.o., c) obsługi systemu rozliczeniowego, d) inne nieprzewidziane koszty c.o. dotyczące obsługi i eksploatacji centralnego ogrzewania, e) uznanych reklamacji z lat poprzednich, f) zarządzania uchwalone uchwałą Rady Nadzorczej ustalającej plany społeczno – gospodarcze na dany rok (wprowadzone aneksem nr 2 przyjętym w uchwale 37/2009). W § 14 ust. 3 i 4 Regulaminu określono, że lokale użytkowe nieopomiarowane w zakresie c.o. rozliczane będą na podstawie procentowego udziału mocy grzejników zainstalowanych w tym lokalu do zamówionej mocy całego budynku. Tożsamo rozliczane w myśl postanowień regulaminu mają być pomieszczeń nieopomiarowanych w zakresie c.o. w lokalu użytkowym. Z kolei w § 15 Regulaminu postanowiono, że dla lokali użytkowych nie podlegających opomiarowaniu (brak podzielników kosztów) ilość zużytej energii cieplnej na cele c.o. dla lokalu przyjmuje się na podstawie procentowego udziału mocy grzejników zainstalowanych w tym lokalu do zamówionej mocy tego budynku. W § 7 ust. 1 Regulaminu ustalono, że ustalony koszt stały zakupu c.o. zostaje podzielony przez powierzchnię użytkową budynku lub zespołu budynków dając jednostkowy koszt stały dla~danego budynku iub zespołu budynków. Statut Spółdzielni w §§ 82 do 88 określa sposób i zakres ponoszenia opłat. Obowiązki właścicieli – członków Spółdzielni są określone w § 82 ust. 3 Statutu, zgodnie z którym właściciel lokalu oprócz wymienionych kosztów jest zobowiązany pokryć koszty centralnego ogrzewania, centralnego podgrzania wody, dostawy wody i odprowadzenia ścieków oraz wywozy nieczystości stałych. Opłaty te mogą być wykorzystane tylko na cele na jakie zostały pobrane (§ 83) oraz, w zależności od zakresu eksploatacji zasobów i dostawy mediów, mogą obejmować wymienione tam składniki. W § 85 Statut odsyła do regulaminów obowiązujących w Spółdzielni. Tymi regulaminami są: Regulamin rozliczeń kosztów centralnego ogrzewania i ustalania opłat za c.o. w budynkach mieszkalnych KSM a „(…)” w Koszalinie uchwalony uchwałą Rady Nadzorczej nr 15/97 z 24.02.1997 r. obowiązujący do 17.11.2004r. oraz Regulamin rozliczania kosztów i ustalania opłat za centralne ogrzewanie i ustalania opłat za centralne ogrzewanie i centralną ciepłą wodę użytkową w budynkach mieszkalnych KSM „(…) ” w Koszalinie uchwalony uchwałą nr 35/2004 z 18.11.2004r. Jedna z nieruchomości należąca do zasobów Spółdzielni zlokalizowana przy ul. (…) w Koszalinie składa się z 88 lokali mieszkalnych o łącznej powierzchni 4.100,8m2 i 6 lokali użytkowych o łącznej powierzchni użytkowej 122,3m2. W rozliczeniu kosztów związanych z zakupem ciepła od Miejskiej Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Koszalinie dla wymienionego budynku, za 2010 roku, Spółdzielnia poniosła koszty w wysokości 97.814,92 zł. Za 2010r. Spółdzielnia obciążyła lokale użytkowe sumą 5.837,92 zł, natomiast firma obciążyła lokale mieszkalne kwotą 104.874,24 zł. Łącznie opłaty poniesione przez lokatorów i najemców tej nieruchomości wyniosły 110.712,16 zł. Na tej podstawie Sąd ocenił, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd uznał, że sposób sformułowania zarzutów przez powódki, czyli niezgodność z przepisami ustaw, wskazywał, iż ich żądanie należało zakwalifikować jako pozew o stwierdzenie nieważności uchwał, przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że uchwały rady nadzorczej spółdzielni mogą być zaskarżane w drodze powództw mających podstawę w art. 189 k.p.c. Zdaniem Sądu nie sposób również kwestionować tego, że zaskarżone uchwały oddziałują na prawa i obowiązki powódek. Nie ma przy tym znaczenia, że w dacie podjęcia zaskarżonych uchwał nie były one jeszcze związane członkostwem ze Spółdzielnią. Zasadnicze znaczenia ma bowiem to, że w chwili obecnej zaskarżone uchwały mogą mieć wpływ na sytuację majątkową powódek. W ocenie Sądu stwierdzenie nieważności uchwał Rady Nadzorczej wywiera wpływ nie tylko na sytuację prawną powódek, ale również na sytuację innych członków Spółdzielni, która doprowadzi do prawidłowego rozliczenia poniesionych przez nich kosztów związanych z ogrzewaniem i dostawą ciepłej wody użytkowej. Tymczasem zgodnie z art. 45a ustawy Prawo energetyczne przedsiębiorstwo energetyczne wylicza opłaty za dostarczane do odbiorcy paliwa gazowe, energię elektryczną lub ciepło. Opłaty te stanowią koszty ich zakupu w związku z dostarczeniem do budynku, w którym znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe, zamieszkane lub użytkowane przez osoby niebędące odbiorcami. Koszty zakupu tych paliw są rozliczane przez odbiorcę – właściciela lub zarządcę budynku w opłatach pobieranych od wskazanych wyżej osób. Przepisy art. 45a ust. 7-12 ustawy regulują w sposób wyczerpujący zasady rozliczania kosztów zakupu ciepła dostarczanego do budynków i dalej do poszczególnych lokali. Stąd w ocenie Sądu Okręgowego przepisy te oznaczają, że właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego ustalając wysokość opłat za zakup paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła zobowiązany jest to czynić wyłącznie w taki sposób, aby ich wysokość zapewniała pokrycie rozliczanych kosztów. Nie może więc do tych kosztów włączać innych składników niż wynikające z kosztów zakupu gazu, energii elektrycznej czy cieplnej. Swoboda zarządcy lub właściciela budynku może odnosić się do wyboru metody rozliczenia dostarczonej energii do poszczególnych lokali, jednak zawsze powinno się to ograniczać do sumy zakupu energii. Z tego względu Sąd uznał za zasadny zarzut powódek o niezgodności z art. 45a ust. 4 postanowień § 2 ust. 2 lit b-e Regulaminu przyjętego uchwałą Rady Nadzorczej nr 35/2004, jak i § 2 ust. 2 lit. f przyjętego uchwałą Rady Nadzorczej nr 37/2009, jako aneks do regulaminu, w których nałożono na mieszkańców lokali dodatkowe koszty zakupu ciepła w postaci remontów i eksploatacji instalacji, sieci, węzłów, rozdzielni c.o., inne nieprzewidziane koszty c.o. dotyczące obsługi i eksploatacji c.o., uznane reklamacje z lat poprzednich i koszty zarządzania uchwalone uchwałą Rady Nadzorczej Spółdzielni ustalające plany społeczno – gospodarcze na dany rok. Sąd argumentował, że przepis art. 45a ust. 4 Prawa energetycznego w sposób wyczerpujący określa zasady dokonywania kosztów zakupu ciepła. Wynika z niego, że odbiorca (tj. właściciel lub zarządca budynku, w którym znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe, zamieszkane lub użytkowane przez inne podmioty niebędące odbiorcami), po pierwsze rozlicza te koszty w opłatach pobieranych od tych podmiotów, a po drugie, wysokość tych opłat musi być ustalana tak, aby zapewniała wyłącznie pokrycie rozliczanych kosztów. Innymi słowy, odbiorca taki nie może do kosztów tych włączyć innych, albowiem prowadzi to do braku jasności w zakresie obciążenia tym składnikiem kosztów eksploatacji – utrzymania lokalu. Natomiast, jak wskazywał Sąd, wprowadzenie tych przepisów zostało uzasadnione potrzebą zwiększenia odpowiedzialności właścicieli i zarządzających budynkami w zakresie rozliczania kosztów dostaw ciepła oraz ustalenia jaśniejszych zasad nadzoru w tym zakresie. Sposób rozliczeń za ciepło określony w Regulaminie Spółdzielni, określający dodatkowe poza kosztami zakupu ciepła należności za energię cieplną nie odpowiada więc zdaniem Sądu celowi regulacji przyjętej w art. 45a Prawa energetycznego. Nadto Sąd wskazywał, iż przepisy Prawa energetycznego przewidują, że w sytuacji kiedy miejsce zainstalowania układu pomiarowo – rozliczeniowego służącego do rozliczeń z przedsiębiorstwem energetycznym za dostarczone ciepło jest wspólne dla dwóch lub więcej budynków wielko lokalowych, właściciele lub zarządcy tych budynków zobowiązani są do wyposażenia ich w układy pomiarowo – rozliczeniowe, w celu rozliczenia ciepła na poszczególne budynki (art. 45a ust. 7). Oznacza to wprost, że każdy budynek powinien być rozliczany osobno, a nie tak jak przyjęto to w § 7 i § 8 Regulaminu c.o., rozliczany jako zespół budynków. Sąd zaznaczył, że wydaje się, iż w sytuacji istnienia więcej niż jednego budynku, przy zwartej zabudowie i dużym prawdopodobieństwem poboru przez każdy z budynków energii wg podobnych rozwiązań technicznych, przy występowaniu wysokich kosztów budowy dodatkowego urządzenia rozdzielczego, możliwa do zaakceptowania jest sytuacja rozliczania ściśle oznaczonego zespołu budynków.
Sąd ostatecznie doszedł do wniosku, że postanowienia zaskarżonych uchwał pozostają w sprzeczności z powołanymi przepisami Prawa energetycznego i dlatego są nieważne w rozumieniu art. 58 k.c. Zaznaczył, iż roszczenie zmierzało do stwierdzenia nieważności całości zaskarżonych uchwał, chociaż argumentacja powodów koncentrowała się poszczególnych zapisach Regulaminu. Przy tym Sąd argumentował, iż kwestionowany zapis jest tak istotny i kluczowy dla całej uchwały, że wyeliminowanie tylko tego zapisu z treści Regulaminu i pozostawienie reszty zapisów, prowadziłoby do nieczytelności, bezużyteczności uchwały, toteż stwierdzono nieważność w całości obydwu uchwał pozostających ze sobą w nierozerwalnym związku. O kosztach procesu orzeczono w oparciu o art. 98 k.p.c.
Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana, domagając się jego zmiany poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenia od powódek kosztów postępowania za I i II instancję według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego tj.
a) przepisu art. 45a ustawy z dnia 10.04.1997 r. Prawo energetyczne w brzmieniu nadanym mu ustawą o zmianie ustawy prawo energetyczne (Dz, U. nr 48 poz. 555 z 2000 r.) przez błędną wykładnię ust. 1,2,4.6,7 tej ustawy – przez przyjęcie przez Sąd I Instancji, że te ustępy art. 45a zawierają bezwzględny zakaz – skutkujący nieważnością w rozumieniu przepisu art. 58 § 1 k.c. zaskarżonych uchwał Rady Nadzorczej nr 35/2004 i nr 37/2009 – objęcia przez Spółdzielnię jako odbiorcę ciepła postanowieniami jej wewnętrznych regulaminów zasad rozliczania kosztów ogrzewania i kosztów centralnej ciepłej wody jako całości kosztów poniesionych przez Spółdzielnię na tę dziedzinę działalności Spółdzielni, gdy tymczasem w/w ustępy art. 45a tej ustawy takiego zakazu nie zawierają;
b) przepisu art. 45a ust. 7 ustawy prawo energetyczne w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 3.05.2005 r. (Dz. U. nr 62 poz. 552 z 2005 r.) przez przyjęcie przez Sąd I Instancji, że postanowienia § 7 i § 8 regulaminu są sprzeczne z ust. 7 w/w przepisu – bowiem regulamin ten przewiduje rozliczenie kosztu zmiennego (§ 8 ust. 3) i kosztu stałego (§ 7 ust. 1) dla danego budynku lub zespołu budynków – podczas gdy ust. 7 art. 45a prawa energetycznego nakazuje zainstalowanie w budynkach układów pomiarowo -rozliczeniowych w celu rozliczenia ciepła na poszczególne budynki;
c) przepisów art 4 ust. 1 – 2 i 4, art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 15.12.2000 r. u.s.m. przez przyjęcie przez Sąd I instancji, że art. 45a ustawy prawo energetyczne wyłącza lub ogranicza stosowanie do rozliczeń z tytułu kosztów gospodarki cieplnej przepisów art. 4 ust. 1 – 2 i 4 tej ustawy – skoro pozwala w rozliczeniu tych kosztów ująć tylko koszty zakupu ciepła. W pozwanej Spółdzielni pozostałe koszty gospodarki cieplnej objęte zaskarżonym regulaminem nie zostały rozliczone podwójnie tj. w eksploatacji i w funduszu remontowym z jednej strony a dodatkowo w rozliczeniach kosztów co. i c.c.w. z drugiej strony;
d) przepisu § 82 ust. 1-4 statutu przez pominięcie przez Sąd przyjętych przez Spółdzielnię uregulowań w Statucie Spółdzielni, w świetle których osoby nie będące odbiorcami ciepła w rozumieniu art. 45a ustawy prawo energetyczne są zobowiązane uczestniczyć w pokrywaniu kosztów centralnego ogrzewania oraz centralnego podgrzania wody – przez uiszczanie comiesięcznych opłat;
e) przepisu § 84 pkt 7 Statutu Spółdzielni, w świetle którego opłaty eksploatacyjne za lokale w zależności od zakresu eksploatacji zasobów i dostaw mediów mogą obejmować „opłaty za korzystanie z energii cieplnej i centralnej ciepłej wody” które jest pojęciem szerszym niż „koszty zakupu ciepła” użyte w art. 45a prawa energetycznego, co Sąd pominął;
f) przepisu § 85 ust. 3 Statutu który upoważnia Spółdzielnię do uregulowania szczególnych zasad rozliczania kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w regulaminie uchwalonym przez Radę Nadzorczą;
g) postanowień § 12 regulaminu rozliczania kosztów gospodarki zasobami lokalowymi Spółdzielni i ustalania opłat za korzystanie z lokali poprzez pominięcie przez Sąd I Instancji uprawnień Spółdzielni – płynących z ustawy z 15.12.2000 r. u.s.m., ze Statutu Spółdzielni i z jego upoważnienia uchwalonych przez Radę Nadzorczą regulaminów – do ustalenia w jej wewnętrznych przepisach sposobów rozliczania kosztów i zasad ustalania opłat przyjętych w tej Spółdzielni jako całość rozwiązań systemowych (spójnych ze sobą), których to rozwiązań prawo w randze obowiązujących ustaw nie zakazuje;
h) przepisów art. 1 ust 3 i 4 ustawy z 15.12.2000 r. u.s.m. w związku z przepisami § 4 ust. 1 pkt 7 Statutu Spółdzielni oraz naruszenie postanowień prawomocnych uchwał Rady Nadzorczej dotyczących uchwalenia planów społeczno – gospodarczych Spółdzielni (na przykładzie uchwały nr 3 / 2010 z 24.03.2010 r.) objętych postanowieniami § 2 w/w uchwał co do przyjętych w tych planach sposobów rozliczania kosztów zarządzania na poszczególne rodzaje działalności, którymi zarządza Spółdzielnia, przez przyjęcie przez Sąd, iż dodanie do zaskarżonego regulaminu zmienionego uchwała Rady Nadzorczej nr 37/2009 (zawierającą aneks do tego regulaminu) do jego § 2 ust. 2 litery f w postaci w/w kosztów zarządzania powoduje niezgodność całej tej uchwały (37/2009) z art. 45a prawa energetycznego, skutkującą stwierdzeniem jej nieważności przez Sąd I instancji;
2) błędy w ustaleniach faktycznych Sądu i niedostateczne rozważenie tych ustaleń mające wpływ na wynik sprawy polegające na:
a) błędnym przyjęciu i niedostatecznym rozważaniu przez Sąd I instancji czy faktycznie istniejący zapis w treści § 7 i 8 regulaminu uchwalonego uchwałą Rady Nadzorczej nr 35/2004 wyrażający się zapisaną treścią „budynku lub zespołu budynków” i nie skreślenie w nim słów „lub zespołu budynków” – po zmianie treści ustępu 7 art. 45a prawa energetycznego jaka miała miejsce w maju 2005 r. faktycznie narusza treść ust. 7 art. 45a, skoro w stanie faktycznym Spółdzielnia nie posiada w swoich budynkach zainstalowanego układu pomiarowo – rozliczeniowego wspólnego dla dwóch czy więcej budynków;
b) błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że Spółdzielnia dolicza do opłat wynikających z rozliczenia kosztów zakupu ciepła (wynikających z faktur przedsiębiorstwa energetycznego), o których mowa w ust. 2, 4, 6, art. 45a „dodatkowo poza kosztami zakupu ciepła należności za energię cieplną”, podczas gdy do kosztów zakupu ciepła wskazanych w § 2 w ust. 2 lit. a zaskarżonej uchwały nie są doliczane żadne inne „należności za energię cieplną”.
Pozwana przedstawiła w apelacji szczegółowe uzasadnienie dla ww. zarzutów. W odpowiedzi na apelację powódki wniosły o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania w I i w II instancji według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jest bezzasadna.

Sąd Okręgowy dokonał w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych oraz trafnie określił ich prawne konsekwencje, dochodząc do właściwej konkluzji o zaistnieniu podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonych uchwał Rady Nadzorczej pozwanej Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „(…)” w Koszalinie. Ustalenia te oraz ich ocenę prawną Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne, czyniąc je integralną częścią swojego stanowiska. W ocenie Sądu Odwoławczego, apelacja pozwanej nie dostarcza zaś żadnych skutecznych argumentów, które pozwalałyby na weryfikację zaskarżonego orzeczenia w postulowanym przez nią kierunku.
Odniesienie się do zarzutów i argumentów przywołanych w apelacji wymaga w pierwszej kolejności podkreślenia, że osoba, której celem jest wyeliminowanie uchwały z obrotu prawnego, może sformułować trojakiego rodzaju żądania: stwierdzenia nieistnienia uchwały, stwierdzenia nieważności uchwały lub uchylenia uchwały. Żądanie stwierdzenia nieistnienia albo nieważności uchwały jest powództwem o ustalenie, które podlega rozpoznaniu na podstawie art. 189 k.p.c. Ustawodawca w prawie spółdzielczym, odmiennie niż w Kodeksie spółek handlowych, nie zdecydował się, aby w stosunku do uchwał organów spółdzielni wyłączyć art. 189 k.p.c. Prawo spółdzielcze nie modyfikuje zatem ogólnych podstaw powództwa o ustalenie. Na mocy art. 42 § 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 1443), zwanej dalej „Pr. spółdz.” uchwała walnego zgromadzenia sprzeczna z prawem dotknięta jest sankcją nieważności ex lege. W zakresie uchwał organów spółdzielni dotyczących wykluczenia lub wykreślenia członka art. 42 Pr. spółdz. stosuje się odpowiednio (art. 24 § 6 pkt 2 Pr. spółdz.). W odniesieniu zaś do innych uchwał pozostałych organów spółdzielni odpowiednie zastosowanie znajduje art. 58 k.c. w zw. z art. 189 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych ostatnich lat powszechnie wyrażany jest bowiem pogląd, iż w razie sprzeczności z prawem uchwały rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej w sytuacji, gdy przepis szczególny nie odsyła do trybu zaskarżania przewidzianego w art. 42 Pr. spółdz., osoba zainteresowana może wystąpić z powództwem o stwierdzenie nieważności uchwały opartym na art. 1 89 k.p.c. (zob. wyrok sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2010 r., V CSK 260/09, LEX nr 589842 oraz z dnia 2 sierpnia 2007 r., V CSK 163/07, M.Spół. 2008/3/48; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 19 czerwca 2013 r., I ACa 141/13, LEX nr 1339378; wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 12 grudnia 2012 r., I ACa 1266/12, LEX nr 1313451).
W analizowanej sprawie powódki domagały się na podstawie art. 189 k.p.c. stwierdzenia nieważności dwóch uchwał Rady Nadzorczej pozwanej Spółdzielni. Dla skuteczności takiego powództwa konieczne było zatem wykazanie przez stronę powodową uchybień objętych dyspozycją art. 58 k.c. pozwalających na uznanie, że kwestionowane uchwały są nieważne z uwagi na ich treść lub tryb podjęcia (przy czym powódki nie podnosiły zastrzeżeń na tej drugiej płaszczyźnie). Wskazać w tym miejscu należy, że niezbędną przesłanką roszczenia o stwierdzenie nieważności uchwały, tak jak w przypadku każdego powództwa opartego na art. 189 k.p.c., jest wykazanie interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia ustalającego. W tym kontekście wypada więc przede wszystkim zacytować stanowisko samej apelującej wyrażone na stronie 10 apelacji, iż „Pozwana nie kwestionowała istnienia interesu prawnego powódek jako, że są one członkami Spółdzielni.”, a nade wszystko, że Sąd Okręgowy przedstawił już szczegółową argumentację świadczącą o posiadaniu przez powódki interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności przedmiotowych uchwał, które choć zostały podjęte w okresie, kiedy powódki nie były jeszcze członkami pozwanej Spółdzielni (choć takimi członkami byli wówczas ich mężowie), to mają jednak wpływ na sytuację majątkową ich samych, jak i pozostałych członków tej Spółdzielni, a wydanie wyroku ustalającego zapewni im ochronę praw. Takie stanowisko wypada wiec jedynie uzupełnić o wyrażany powszechnie w judykaturze pogląd, iż pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. winno być interpretowane z uwzględnieniem szeroko pojmowanego dostępu do sądu w celu zapewnienia należytej ochrony prawnej. Legitymacja do poszukiwania ochrony prawnej przysługuje zatem każdemu kto ma interes prawny, a więc nie tylko podmiotom tych praw czy stosunków prawnych. W konsekwencji przyjmuje się, że interes prawny może posiadać także podmiot, którego wiąże stosunek prawny z jednym z podmiotów ustalanego prawa lub stosunku prawnego, albo podmiot na którego prawa lub obowiązki w pewnym zakresie może wpłynąć istnienie lub nieistnienie prawa przysługującego innym podmiotom (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 stycznia 2011 r., I CSK 237/10, LEX nr 784978;. Niewątpliwie zaś materia zaskarżonych w tej sprawie uchwał dotyka osobistego interesu powódek, a stwierdzenie ich nieważności wywrze bezpośredni wpływ na ich sytuację prawną, na ich prawa i obowiązki w ramach stosunku członkostwa w pozwanej Spółdzielni. Przy czym powództwo o ustalenie z art. 189 k.p.c. nie jest ograniczone żadnym terminem.
Przechodząc w/ ten sposób do meritum zarzutów apelacyjnych Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że nie zasługiwały one na uwzględnienie. Przede wszystkim bowiem Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej wykładni art. 45a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.), zwanej dalej „Pr. energet.”, w brzmieniu z daty podjęcia zaskarżonych uchwał, a także dokonał właściwej subsumcji ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie do dyspozycji tego przepisu, wnioskując ostatecznie o sprzeczności treści zaskarżonych uchwał z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa.
Nie można przy tym tracić z pola widzenia, iż sprzeczność uchwały z prawem zachodzi właśnie w wypadku naruszenia przy jej wydaniu bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa materialnego bądź wymogów proceduralnych, o ile miały one wpływ na jej treść. Sąd Apelacyjny pragnie w związku z tym podkreślić, że w ramach powództwa z art. 189 k.p.c. znaczenie relewantne ma wyłącznie treść przepisów bezwzględnie obowiązujących, które stanowią wzorzec dla kontroli przez sąd zaskarżonej uchwały pod kątem jej zgodności z tymi uregulowaniami, a nie treść aktów wewnętrznych obowiązujących w danej Spółdzielni. Inna sytuacja wystąpiłaby w ramach powództwa o uchylenie uchwały (vide: art. 42 § 3 i 4 Pr. spółdz.), kiedy to przedmiotem badania jest zaskarżona uchwała pod kątem sprzeczności z postanowieniami statutu, jednakże z tego rodzaju powództwem nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Okoliczność, że statut ma swoje umocowanie w ustawie nie oznacza też równorzędności postanowień ustawy i statutu oraz analogicznych konsekwencji naruszenia tych regulacji. Stąd podniesione w apelacji zarzuty uchybienia przez Sąd I instancji przepisom Statutu pozwanej Spółdzielni (w szczególności jego § 82, § 84 i § 85) oraz innego aktu obowiązującego wewnątrz tej Spółdzielni w postaci regulaminu rozliczania kosztów gospodarki zasobami lokalowymi Spółdzielni i ustalania opłat za korzystanie z lokali (ściślej – jego § 12) należało uznać za oczywiście bezzasadne i nieskuteczne. Trzeba pamiętać, że tego rodzaju akty prawne są wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego i nie mogą być sprzeczne z aktami powszechnie, bezwzględnie wiążącymi. W konsekwencji, nawet jeśli statut czy inny regulamin w Koszalińskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „(…)” zawierałby postanowienia odmienne aniżeli treść art. 45a Pr. energet., wskazywany przez stronę powodową jako wzorzec oceny zgodności zaskarżonych uchwał z prawem, to bezwzględne pierwszeństwo należało przyznać treści przepisu ustawowego i to ona miała znaczenie decydujące dla oceny zasadności niniejszego powództwa.
Tymczasem należy przyznać rację powódkom oraz Sądowi Okręgowemu, że treść art. 45a Pr. energet. nie pozostawia żadnych wątpliwości, iż mieszkańcy lokali, także wchodzących w skład spółdzielni, mogą być obciążani z tytułu kosztów zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie opłatami za dostarczane do odbiorcy paliwa gazowe, energię elektryczną lub ciepło wyliczanymi na podstawie cen i stawek opłat zawartych w taryfie lub cen i stawek opłat ustalanych na rynku konkurencyjnym. W świetle treści wskazanego przepisu ustawy Sąd Apelacyjny uznał więc, że obciążanie tych dysponentów w ramach kosztów zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła także innymi kosztami – pozostającymi co prawda w faktycznym związku z samym dostarczaniem tych dóbr, ale nie będącymi opłatami za wielkość ich zużycia określonymi stosownymi taryfami – narusza dyspozycję tego bezwzględnie obowiązującego przepisu, a taka sytuacja niewątpliwie miała miejsce w rozpoznawanym przypadku. Zważyć trzeba, że stosownie do art. 45a ust. 1 Pr. energet. przedsiębiorstwo energetyczne wylicza bowiem opłaty za dostarczane do odbiorcy paliwa gazowe, energię elektryczną lub ciepło na podstawie cen i stawek opłat zawartych w taryfie lub cen i stawek opłat ustalanych na rynku konkurencyjnym, o którym mowa w art. 49 ust. 1. Z kolei te opłaty, z uwzględnieniem udzielonych odbiorcy upustów i bonifikat, stanowią koszty zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła dostarczanych do budynku, w którym znajdują się lokale mieszkalne i użytkowe, zamieszkane lub użytkowane przez osoby niebędące odbiorcami (ust. 2). Natomiast te koszty zakupu są rozliczane w opłatach pobieranych od osób, o których mowa w ust. 2 a wysokość tych opłat powinna być ustalana w taki sposób, aby zapewniała wyłącznie pokrycie ponoszonych przez odbiorcę kosztów zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła (ust. 5). W przypadku gdy wyłącznym odbiorcą paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła dostarczanych do budynku jest właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego, jest on odpowiedzialny za rozliczanie na poszczególne lokale całkowitych kosztów zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła (ust. 6).
Z treści cytowanego przepisu wynika, że kosztami zakupu ciepła są wyłącznie opłaty ustalone w taryfie dostawcy i tylko takie opłaty – w ramach takich kosztów zakupu – powinny obciążać dysponentów poszczególnych lokali. Takie zasady rozliczeń dotyczą z mocy ust. 6 art. 45a Pr. energ.. także właścicieli lokali w spółdzielniach mieszkaniowych, który to przepis wyłącza tylko w takim wypadku możliwość prowadzenia bezpośrednich rozliczeń między dostawcą ciepła a indywidualnymi odbiorcami, pozostawiając to w gestii zarządcy budynku. Ten zaś dokonuje wyboru metody rozliczenia tych kosztów zakupu ciepła w skali budynku na poszczególne lokale tak, aby wybrana metoda stymulowała energooszczędne zachowania oraz zapewniała prawidłowe warunki eksploatacji budynku, a także zapewniała ustalenie opłat, o których mowa w ust. 4, w sposób odpowiadający zużyciu ciepła na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej, przy czym wybraną metodę właściciel lub zarządca wprowadza w formie wewnętrznego regulaminu rozliczeń ciepła (art. 45a ust. 9 i 10 Pr. energet.).
Z omówionymi regulacjami ustawowymi w wyraźnej sprzeczności pozostaje zatem treść zaskarżonych uchwał w sprawie uchwalenia regulaminu rozliczania ciepła oraz jego zmiany w pozwanej Spółdzielni. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 rzeczonego regulaminu rozliczenie kosztów zużycia energii cieplnej na potrzeby centralnego ogrzewania polega na zbilansowaniu zaliczkowych opłat wnoszonych przez użytkowników mieszkań i lokali użytkowych, z kosztami zakupu ciepła, na które składają się oprócz kosztów wynikających z obowiązującej „Taryfy dla ciepła” wynikającej z umowy zawartej pomiędzy spółdzielnią a dostawcą (lit. a), także koszty w zakresie remontów i eksploatacji instalacji centralnego ogrzewania, sieci centralnego ogrzewania, węzłów c.o., rozdzielni c.o. (lit. b), obsługi systemu rozliczeniowego (lit. c), inne nieprzewidziane koszty c.o. dotyczące obsługi i eksploatacji centralnego ogrzewania (lit. d), uznanych reklamacji z lat poprzednich (lit. e) oraz koszty zarządzania uchwalone uchwałą Rady Nadzorczej ustalającej plany społeczno – gospodarcze na dany rok (lit. f wprowadzona aneksem nr 2 przyjętym \\ uchwale 37/2009). W tej sytuacji Sąd Apelacyjny w pełni zatem podziela stanowisko Sądu Okręgowego, że takiej treści przedmiotowego regulaminu rozliczania ciepła nie sposób jest pogodzić z omówionym uregulowaniem zawartym w art. 45a Pr. Energet. W świetle przytoczonych unormowań ustawowych „koszty zakupu ciepła” nie mogły bowiem w żadnym razie obejmować innych kosztów poza wskazanymi w § 2 ust. 2 lit. a regulaminu rozliczania ciepła pozwanej Spółdzielni, a więc kosztów wynikających z obowiązującej taryfy, o czym wyraźnie stanowi art. 45a ust. 1, 2 i 4 Pr. energet.
Owszem, Sąd Apelacyjny o tyle może się zgodzić z apelującą, że nie oznacza to automatycznie, że pozwana Spółdzielnia nie mogła obciążać swych członków takimi kosztami, jak wymienione w § 2 ust. 2 lit. b-f regulaminu rozliczania ciepła, które są kauzalnie związane z dostawą ciepła choć nie dotyczą ściśle wymiaru jego zużycia, i że opłaty takie są w ogóle jej nienależne. Nie wykluczały takiej możliwości przecież same powódki (absolutnie przykładowo chociażby w ramach opłat eksploatacyjnych, funduszu remontowego), jak i podobny wyraz ma treść przedłożonych do odpowiedzi na apelację, wydanych na zlecenie powódek i pozwanych, opinii Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP (k. 261-262, 263-264). Niemniej dla potrzeb niniejszego powództwa należało rozgraniczyć dwie, zupełnie odrębne kwestie: pojęcia „kosztów zakupu ciepła” w rozumieniu art. 45a Pr. energet. oraz ciążącego na członkach spółdzielni obowiązku uczestniczenia w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale oraz eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni statuowanym w art. 4 ust. 1 z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 1222).
W kontekście zatem pierwszej z poruszonych kwestii, od której uzależniony był w y liik niniejszego postępowania o stwierdzenie nieważności uchwał, Sąd Odwoławczy pragnie zwrócić szczególną uwagę, że de facto już sama pozwana w apelacji potwierdziła, iż tylko opłaty pobierane na pokrycie wyłącznie kosztów zakupu ciepła od przedsiębiorstwa energetycznego stanowią koszty zakupu ciepła i te koszty oraz sposób ich rozliczenia określa art. 45a Pr. energet. Skarżąca dalej argumentowała, że oprócz kosztów zakupu ciepła, o których mowa w art. 45a Pr. energet., powstają jednak także inne koszty, które pozwana Spółdzielnia ponosi na gospodarkę cieplną (wymienione w § 2 ust. 2 pkt b-f regulaminu rozliczania ciepła, m.in. koszty remontu urządzeń przesyłowych, reklamacji, odczytów), a które powinna móc również rozliczyć z dysponentami lokali (tak na stronie 12 apelacji). Należy wobec tego dostrzec, że takie stanowisko apelującej jest faktyczne zbieżne ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd pierwszej instancji, które prowadziło do ustalenia nieważności zaskarżonych uchwał z powodu ich sprzeczności z prawem. Ustawa Prawo energetyczne w art. 45a stanowi bowiem wyraźnie, że „koszty zakupu ciepła” to jedynie opłaty naliczane wedle taryfy i nic poza to. Niezależnie więc od tego, czy na innej podstawie pozwana Spółdzielnia mogłaby obciążyć członków innego rodzaju opłatami związanymi z przesyłem ciepła, poza objętymi taryfą oraz czy mogłaby to pozwana zawrzeć w tym samym dokumencie w postaci regulaminu rozliczania ciepła, to w analizowanym przypadku nie ma to tak naprawdę znaczenia dla ostatecznego wyniku tej sprawy. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest bowiem powództwo o stwierdzenie nieważności dwóch uchwał dotyczących przedmiotowego regulaminu rozliczania ciepła i w ramach tego procesu sąd był obowiązany zbadać zgodność postanowień regulaminowych z regulacjami ustawowymi. Skoro zaś wyraźnie w regulaminie rozliczania ciepła pozwanej Spółdzielni zapisano w § 2 ust. 2, iż to na „koszty zakupu ciepła” składają się koszty szczegółowo wymienione w lit. a-f, to wynik tej kontroli musiał być zgodny z żądaniem pozwu, gdyż takie ujęcie tego rozliczenia w regulaminie pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 45a Pr. energet. Jak już wszak wyjaśniano, a co mimo wszystko faktycznie przyznawała sama apelująca, „koszty zakupu ciepła” zgodnie z tą ustawą to jedynie opłaty taryfowe. Co za tym idzie, inne koszty – wymienione w § 2 ust. 2 lit. b-f rzeczonego regulaminu – nie mogły być zaliczone do kosztów zakupu ciepła, lecz winny być rozliczane odrębnie. Sl^u argumentacja apelującej me mogła odnieść zamierzonego przez nią skutku, a ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji w takim rozumieniu są wolne od błędów.
Można na marginesie także dodać, iż takie stanowisko, zbieżnie wyrażane w niniejszej sprawie przez sądy obu instancji, pozostaje spójne z ideą przyświecającą wprowadzeniu regulacji art. 45a Pr. energet., a którą wydaje się było właśnie uczynienie bardziej przejrzystymi i klarownymi, a przez to łatwiejszymi do skontrolowania, zasad rozliczania kosztów dostaw paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła. Temu zaś postulatowi nie odpowiada regulacja przedmiotowego regulaminu, właśnie poprzez zaliczenie do kosztów zakupu ciepła wielu innych opłat, oprócz tylko opłat taryfowych. Warto też dodać, że treść art. 45a ust. 8 Pr. energet. preferuje sposób rozliczenia kosztów zakupu ciepła metodami wykorzystującymi wskazania urządzeń pomiarowych, z którymi z kolei również nie korespondują rodzaje wydatków wymienionych w § 2 ust. 2 lit. b-f regulaminu rozliczania ciepła pozwanej Spółdzielni. Co więcej, na gruncie art. 45a ust. 10 Pr. energet. można zrekonstruować cel, jakiemu powinien służyć regulamin rozliczeń ciepła, czyli określeniu zasad rozliczeń kosztów zakupu ciepła według konkretnie wybranej metody, a nie ewentualnych innych opłat.
Zdaniem Sądu Odwoławczego, nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 1 ust. 3 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 Statutu Spółdzielni i postanowień uchwał Rady Nadzorczej dotyczących uchwalenia planów społeczno – gospodarczych pozwanej Spółdzielni. Zaznaczyć trzeba, iż przez pryzmat tego zarzutu właściwie sama apelująca nie formułowała zastrzeżeń co do zakresu uchylenia przez Sąd I instancji uchwały nr 35/2004 dotyczącej regulaminu rozliczania ciepła, a jedynie podnosiła, że uchwała nr 37/2009 – jeśli już – to winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego w części zmieniającej ten regulamin poprzez dodanie litery f do jego § 2 ust. 2, gdyż inne jej postanowienia nie dotyczą stricte zagadnienia kosztów zakupu ciepła. Odnosząc się do tego zagadnienia Sąd Apelacyjny pragnie zatem wyjaśnić, że uchwałą nr 37/2009 wprowadzono aneks nr 2 z 29 grudnia 2009 r. do rzeczonego regulaminu, a skoro jest uchylany cały ten regulamin, to pozostawienie pozostałych zapisów samego tylko aneksu nr 2 uyłuuy pozbawione rzeczywistego sensu. Utraciłby już przecież moc obowiązującą podstawowy akt prawny, zmian treści którego to dotyczył ten aneks. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, można byłoby się co najwyżej zastanawiać, czy nie wystarczyłoby poprzestanie tylko na uchyleniu niektórych postanowień regulaminu przyjętego uchwałą nr 35/2004 (tj. § 2 ust. 2 lit. b-e i wtedy tylko lit. f wprowadzonego Aneksem nr 2), a to zważywszy na treść art. 58 § 3 k.c. Taką możliwość należało jednak w tym przypadku wykluczyć. Przedmiotowe powództwo dotyczyło bowiem stwierdzenia nieważności „uchwał” dotyczących wprowadzenia regulaminu (wraz z jego zmianami), który to dokument stanowił jedną nierozerwalną integralną całość. Świadczy o tym jego szczegółowa treść, dla której przyjęte w § 2 ust. 2 pojęcie „kosztów zakupu ciepła” ma fundamentalne znaczenie, wpływając praktycznie na kształt i rozumienie wszystkich dalszych jego postanowień. Za Sądem Okręgowym należało więc przyjąć, że w tej sytuacji poprzestanie na uchyleniu obu zaskarżonych uchwał tylko w jakimś ograniczonym zakresie nie byłoby uzasadnione, a prowadziłoby do braku czytelności i utraty praktycznego znaczenia przedmiotowego regulaminu.
W tym stanie rzeczy zarzuty podniesione przez apelującą na płaszczyźnie oceny Sądu Okręgowego co do sprzeczności z prawem także postanowień § 7 i § 8 regulaminu rozliczania ciepła pozwanej Spółdzielni, nie mogły już zmienić ostatecznego wyniku sprawy, choć były niezasadne, a zarazem stanowisko Sądu Okręgowego w tej mierze wcale nie jest tak jednoznaczne jak to sugeruje pozwana. Skarżąca argumentowała, iż wskazane postanowienia regulaminu w zakresie zawartego w nich wyrażenia „lub zespołów budynków” są w praktyce regulacjami „martwymi”, gdyż de facto każdy budynek w pozwanej Spółdzielni jest wyposażony we własny układ pomiarowo-rozliczeniowy i każdy z nich jest rozliczany indywidualnie, jak wymaga tego art. 45a ust. 7 Pr. energet. w brzmieniu obowiązującym od 3 maja 2005 r. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy miejsce zainstalowania układu pomiarowo-rozliczeniowego służącego do rozliczeń z przedsiębiorstwem energetycznym za dostarczone ciepło jest wspólne dla dwóch lub więcej budynków wielolokalowych, właściciele lub zarządcy tych budynków wyposażają je w układy pomiarowo-rozliczeniowe, w celu rozliczenia kosztów zakupu ciepła na poszczególne budynki. Wynika stąd zatem obowiązek rozliczania każdego budynku z osobna, a nie jako zespołu budynków, co dopuszczają postanowienia regulaminu pozwanej. Sąd Odwoławczy pragnie w tym kontekście podkreślić, że z punktu widzenia zgodności uchwały z prawem nie ma znaczenia to, jak wygląda praktyka w ramach rozliczenia ciepła w pozwanej Spółdzielni, ale kontroli sądowej podlega samo dokładne brzmienie postanowień uchwalonego regulaminu, a te pozostają w wyraźnej sprzeczności z bezwzględnie obowiązującym przepisem art. 45a ust. 7 Pr. energet.
Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację pozwanej. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., obciążając pozwaną obowiązkiem zwrotu kosztów stawiennictwa powódki (…) na rozprawie apelacyjnej wyrażających się sumą 54,20 zł tytułem opłaty za przejazd do sądu pociągiem na trasie Koszalin- Szczecin-Koszalin. Natomiast o ile zdaniem strony powodowej w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji zasądził na jej rzecz od pozwanej zbyt niską kwotę tytułem kosztów procesu, to mogła takie rozstrzygnięcie kwestionować w ramach zażalenia, którego jednak nie złożyła i w tej sytuacji Sąd Odwoławczy nie był już uprawniony do orzeczenia o kosztach poniesionych przez powódki w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *